Waarom moeten duinen stuiven?
Duinen ontstaan door wind en zand. Zonder stuivend zand groeien duinen dicht met gras, struiken en bomen. Dan verdwijnen open zandplekken en neemt de variatie in planten en dieren af.
In het verleden is op veel plekken helmgras geplant om het zand vast te houden, waardoor een onnatuurlijke ‘vaste zanddijk’ is ontstaan. Ook komt er tegenwoordig veel stikstof in de duinen terecht. Daardoor groeien planten sneller en raken duinen nog sneller begroeid. Hierdoor verdwijnen veel soorten planten en dieren: de biodiversiteit gaat snel achteruit. En dat is niet het beeld van een levend en gezond duingebied.
Verstuiving zorgt voor steeds voor een nieuw laagje zand op de duinen. Bij grote verstuivingen zoals kerven, ontstaat er zelfs nieuwe duinen. Jonge duinen groeien, oude duinen worden hoger en het landschap blijft zich vernieuwen, precies zoals duinen vroeger ook zijn ontstaan. Op jonge duinen groeien weer andere plantsoorten dan op de oudere duinen, wat weer goed is voor de biodiversiteit. Door het stuiven kunnen duinen ook meegroeien met de stijgende zeespiegel.
Hieronder zie je het verloop van de Noordwest Natuurkern van 2012 tot 2023. Door het graven van sleuven zijn de zandhopingen die hierachter liggen met tientallen meters per jaar gegroeid.
Hoe zorgen we ervoor dat duinen kunnen stuiven?
In 2013 hebben we in Nationaal Park Zuid-Kennemerland op vijf plekken diepe sleuven gegraven in de eerste duinenrij. Door deze openingen kon zand van het strand het duin in waaien. In de eerste jaren blies de wind meer dan 45.000 kubieke meter zand door de sleuven, soms wel tot twee kilometer landinwaarts. Door dit nieuwe, kalkrijke zand kwamen planten en dieren terug die eerder verdwenen waren, en vestigden zich ook nieuwe soorten in het duingebied. Zo helpt het stuiven van zand om de duinen weer gezond te maken.
Naast deze sleuven, ook wel kerven genoemd, nemen we nog meer maatregelen om de duinen sterk en levendig te houden. Op verschillende plekken maken we bijvoorbeeld kuilen waar zand kan gaan stuiven. Dit noemen we stuifkuilen. Ook zetten we grazers in, zoals runderen en paarden. Zij helpen om het duin open te houden. Samen zorgen deze maatregelen ervoor dat de duinen in beweging blijven en ons goed kunnen beschermen.
In de video hieronder vertelt boswachter Natasja samen met de provincie Noord-Holland over deze kerven.
