Een foto genomen uit de lucht van het terrein waar vroeger drinkwater werd gemaakt in Overveen.

Toen en nu

In de duinen van Overveen ligt een plek die al meer dan 125 jaar zorgt voor schoon drinkwater. Wat nu voor het oog een rustig terrein lijkt, was rond 1900 een bruisende plek vol techniek, innovatie en vooruitgang. We onderzoeken wat er nodig is om vanaf 2035 weer drinkwater te maken in Overveen. Dat is nodig, omdat de vraag naar drinkwater in deze regio blijft groeien. Daarnaast is Overveen een belangrijk knooppunt in het leidingnetwerk van PWN.

Een zwart-witfoto van het terrein in Overveen.
Overveen in 1898

Het begin van drinkwater in Overveen

Het begon in 1897. Toen bouwde het Gemeentelijk Waterbedrijf Haarlem hier een groot waterwincomplex. Er kwamen een watertoren, een machinegebouw en zandfilters. Ook werden er woningen gebouwd voor het personeel.

Het water uit de duinen werd gezuiverd in zandfilters en opgeslagen in grote kelders. Daarna werd het naar Haarlem gepompt.

Een oude foto van het terrein in Overveen waar vroeger drinkwater werd gemaakt.
Overveen in 1939

De eerste uitbreidingen

In de jaren daarna groeide het terrein mee. In 1936 kwamen er nieuwe gebouwen bij, zoals een voorfiltergebouw en een tweede reinwaterkelder. Een reinwaterkelder is een plek waar schoon drinkwater wordt opgeslagen.

In 1948 werd een gebouw overdekt om het te beschermen. Rond 1950 kwam er nog een derde kelder bij met een pomp. Dit gebouw wordt nu nog steeds gebruikt.

In 1974 kreeg het terrein een bijzondere nieuwe bewoner: sterrenwacht Copernicus. Deze werd in 2004 opnieuw opgebouwd op het dak van één van de waterkelders. Zo kreeg het terrein een nieuwe functie, naast waterwinning ook ruimte voor sterrenkijken.

Een overzichtsfoto van het machinegebouw van de oude drinkwatervoorziening in Overveen.
Het machinegebouw in Overveen

Nu en de toekomst

Eind 20e eeuw ontstonden problemen met verdroging en verzilting in Nationaal Park Zuid-Kennemerland. Daarom stopte PWN in 2002 met het maken van drinkwater in Overveen.

Het oude waterwincomplex is nu een monument. De gebouwen zijn goed bewaard en laten zien hoe we vroeger drinkwater maakten. Intussen hebben we veel geleerd. Met nieuwe technieken kunnen we water maken op een manier die de natuur helpt en sterker maakt. Het terrein speelt nog steeds een rol in het versturen van drinkwater naar Haarlem, Bloemendaal en Zandvoort.

Daarom onderzoeken we of we deze plek opnieuw kunnen gebruiken voor drinkwater in de toekomst.

Planning

Na een eerste onderzoek en de bevestiging dat Overveen een kansrijke plek is voor drinkwaterproductie, hebben we in 2023 de eerste stappen in het ontwerpen gezet. Ondertussen zijn we bezig met het verder uitwerken van de opties voor drinkwaterproductie op deze locatie. Dit gebeurt in een aantal ontwerpstappen, waarbij elke keer de plannen worden aangescherpt op basis van een inhoudelijk onderzoek, de effecten op het milieu, de impact op de ruimte en de kosten.

De stappen op een rij

1. Onderzoek en kiezen van bouwstenen We onderzoeken onze bouwstenen. Dit zijn de belangrijke onderdelen die nodig zijn voor het plan van aanpak. Denk aan de indeling van het terrein, de gekozen manier om drinkwater te zuiveren, energievoorziening en reststromen.

2. Ontwikkeling mogelijke alternatieven We kijken welke van deze bouwstenen het beste bij elkaar passen. Die controleren we op belangrijke uitgangspunten zoals duurzaamheid, ruimtegebruik en betaalbaarheid.

3. Keuze kansrijke alternatieven De meest kansrijke opties worden verder uitgewerkt. Daarbij worden ook milieueffecten onderzocht in een milieueffectrapportage (MER). Dit onderzoek komt in een NRD (Notitie Reikwijdte en detailniveau). Deze wordt openbaar gemaakt, zodat mensen uit de buurt kunnen reageren.

4. Voorkeursalternatief (VKA) Uiteindelijk wordt één voorkeursalternatief gekozen. Dat is een optie waarin we alle belangen hebben meegenomen. Deze staat nog niet vast. Dit alternatief wordt samen met de MER gepresenteerd en, net als de NRD, ter inspraak gedeeld.

5. Besluitvorming en uitwerking Na het meenemen van de inspraak, nemen we het uiteindelijke projectbesluit. Het voorkeursalternatief ligt dan vast en de volgende fase kan beginnen: het ontwerpen van de uitvoering. Ons voornemen is dat deze drinkwaterlocatie in 2035 werkt.

Betrokkenheid en inspraak

PWN vindt het belangrijk om belanghebbenden actief te betrekken bij de ontwikkeling van de drinkwatervoorziening in Overveen. Dit doen we door te overleggen met gemeenten, belangenorganisaties en andere betrokkenen.

Het eerste formele inspraakmoment is bij de publicatie van de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD). In dit rapport staat wat in het milieueffectrapport worden onderzocht en welke andere opties we hebben. Belanghebbenden kunnen in deze fase reageren en suggesties voor ons doen. De reacties nemen we dan mee bij het opstellen van het milieueffectrapport (MER).

Als het concept-voorkeursalternatief en de concept-MER klaar zijn, is er nog een tweede moment om inspraak te doen.

Contact

Heb jij een vraag of idee over dit project?

Mail ons

Veelgestelde vragen

  • De vraag naar drinkwater stijgt door bevolkingsgroei, ook in regio Zuid-Kennemerland. Onze belangrijkste bron, het IJsselmeer, staat onder druk. Op dit moment hebben we deze ene bron erg hard nodig, wat ons kwetsbaar maakt. Daarom is het belangrijk om niet alleen te kijken naar nieuwe locaties, maar vooral naar spreiding van drinkwaterbronnen. En om te kijken hoe we later nog meer water kunnen maken op verschillende plekken. Zo zorgen we voor een sterker en veerkrachtiger systeem dat beter kan tegen droogte en andere veranderingen.

    Daarom onderzoeken we hoe we voorgezuiverd water uit de Lek kunnen gebruiken. Dit water willen we verder filteren in de duinen, waarna we er in Overveen drinkwater van kunnen maken.

  • De vraag naar drinkwater stijgt door bevolkingsgroei, ook in regio Zuid-Kennemerland. Hierdoor stijgt de vraag naar drinkwater en is er extra kracht nodig vanaf 2035.

    Onze belangrijkste bron, het IJsselmeer, staat onder druk. Op dit moment kunnen we eigenlijk niet zonder deze ene bron. Dat maakt ons kwetsbaar. Daarom is het belangrijk om niet alleen te kijken naar nieuwe locaties, maar vooral naar spreiding van drinkwaterbronnen en het vergroten van de hoeveelheid water die we kunnen maken, op meerdere plekken. Daarom onderzoeken we hoe we voorgezuiverd water uit de Lek kunnen gebruiken, door dit verder te filteren in de duinen. En er daarna in Overveen drinkwater van te maken. Hierdoor heeft de regio Zuid-Kennemerland het water uit het IJsselmeer en de productielocaties boven het Noordzeekanaal niet meer hard nodig. Zo zorgen we voor een sterker en veerkrachtiger systeem dat beter kan tegen droogte en andere veranderingen in de toekomst.

  • De locatie in Overveen is om meerdere redenen een logische en betrouwbare plek voor uitbreiding van de drinkwaterproductie. Allereerst is hier al een knooppunt dat klaar is voor gebruik. De infrastructuur (het netwerk onder de grond) die hier al ligt, kan makkelijk worden uitgebreid en benut. Dat maakt de groei snel mogelijk en minder groot voor de omgeving.

    Daarnaast liggen de duinen van Zuid-Kennemerland vlakbij. Deze vormen al lang een natuurlijke bondgenoot in de drinkwatervoorziening, door hun goeie eigenschappen voor waterzuivering en -opslag. Door hierop voort te bouwen, blijft PWN gebruik maken van de kracht van het natuurlijke systeem.

    Een ander belangrijk voordeel is dat het vlakbij de klant ligt. Door drinkwater dichter bij de plek van gebruik te produceren, zijn er minder transportbewegingen nodig en wordt het systeem als geheel duurzamer. Dit betekent: minder energieverbruik, minder druk op bestaande leidingen en minder kwetsbaarheid bij storingen of calamiteiten.

    Tot slot: met productie in Overveen hoeft het water niet meer over grote afstanden te worden gepompt. Dat maakt de voorziening niet alleen efficiënter, maar ook houdbaarder in tijden van groeiende vraag en veranderend klimaat.

  • Onder andere de provincie, gemeente Bloemendaal, Nationaal Park Zuid-Kennemerland, Rijkswaterstaat en Hoogheemraadschap Rijnland werken mee aan het onderzoek. Vóór het ruimtelijke proces en de milieueffectrapportage stellen we een participatieplan op waarin we aangeven op welke manier we samenwerken met de omgeving.