PFAS en drinkwater

De afkorting PFAS staat voor poly- en perfluoralkylstoffen. PFAS zijn door de mens gemaakte stoffen die onder andere gebruikt worden in toepassingen als textiel, waterafstotende sprays voor kleding of schoenen, voedselverpakkingsmaterialen, smeermiddelen, blusschuim en antiaanbaklagen in pannen. Van een groot aantal PFAS is bekend dat ze schadelijk zijn voor de gezondheid. PFAS komen in het milieu terecht via producten die we gebruiken en door de uitstoot en lozingen van fabrieken. Bekende voorbeelden van PFAS zijn PFOA, PFOS en GenX.

Meer informatie over PFAS vind je op de website van het RIVM.

Via de lucht en het afvalwater verspreiden PFAS zich naar bodem en oppervlaktewater. Zo komen ze ook in bronnen voor drinkwater terecht. PWN gebruikt oppervlaktewater (uit het IJsselmeer en het Lekkanaal) en grondwater (in ’t Gooi en het Noordhollands Duinreservaat). PFAS breken slecht af en blijven daardoor bijna oneindig in het milieu aanwezig. Ze worden daarom ook wel ‘forever chemicals’ genoemd.

Ja, met uiterst gevoelige meetmethoden worden hele kleine hoeveelheden PFAS aangetoond in drinkwater uit de kraan. Goed om te weten: alle Nederlandse drinkwaterbedrijven voldoen aan de Europese norm voor PFAS in drinkwater die in 2026 van kracht is geworden. PWN voldoet dus ook aan deze wettelijke norm.

Totale blootstelling aan PFAS te hoog

Het RIVM heeft geconcludeerd dat de totale blootstelling (dus niet alleen via drinkwater) aan PFAS in Nederland te hoog is. Hoewel de blootstelling vooral verloopt via voedsel, heeft het RIVM ook voor drinkwater een strengere indicatieve richtwaarde aangegeven.

• Kraanwater gemaakt uit grondwater voldoet over het algemeen aan die indicatieve richtwaarde.

• Kraanwater geproduceerd uit oppervlaktewater voldoet daar niet altijd overal aan.

Hoe we werken aan verdere verlaging van PFAS

In Europa en Nederland wordt nu gekeken of strengere wettelijke normen voor PFAS in drinkwater noodzakelijk zijn. Bij PWN werken we ondertussen al aan nog verdere verlaging van PFAS in drinkwater. Bijvoorbeeld via de uitbreiding van de membraanfiltratie in Heemskerk.

Volgens het RIVM is de totale blootstelling aan PFAS in Nederland te hoog. De belangrijkste bron is voedsel. Voor drinkwater geldt het advies om de aanwezigheid van PFAS te verlagen. In Nederland en Europa wordt daarom onderzocht of strengere wettelijke normen voor PFAS in drinkwater nodig zijn. PWN werkt al aan oplossingen om PFAS in drinkwater verder te verlagen, bijvoorbeeld door uitbreiding van de membraanfiltratie in Heemskerk.

Het RIVM geeft aan dat mensen het water uit de kraan veilig kunnen blijven drinken. De gezondheidskundige grenswaarde voor PFAS wordt niet overschreden via kraanwater. Deze wordt overschreden door de hoeveelheid PFAS die mensen binnenkrijgen uit voedsel en kraanwater samen. De bijdrage van voedsel is volgens het RIVM drie keer groter dan via drinkwater.

PWN vindt het belangrijk dat er onderzoek wordt gedaan. Stoffen als PFAS horen niet thuis in het milieu en zeker niet in bronnen voor drinkwater. Omdat PFAS niet of nauwelijks afbreken, is het belangrijk om uitstoot te voorkomen. De Nederlandse drinkwaterbedrijven pleiten al jaren voor meer bescherming van drinkwaterbronnen tegen vervuiling. De drinkwaterbedrijven vragen de minister om met een duidelijk stappenplan te komen voor een totaalverbod op PFAS.