
In Andijk legt PWN de Klimaatbuffer IJsselmeer aan. Zand, mosselen en waterplanten doen hier een deel van het zuiveringswerk. Hierdoor zijn er minder chemicaliën en energie nodig om drinkwater te maken. En zo is er permanent een ruime voorraad zoetwater beschikbaar. In LIFE Watersource test PWN de beste inrichting hiervoor. De kennis uit dit project kan niet alleen PWN, maar heel Europa vooruit helpen. Hoe precies? Onderzoeker Tim de Groot en beleidsmedewerker drinkwater Anne Swank leggen het hieronder uit.

In de aflevering 'Demonstratieproject LIFE Watersource' nemen Anne en Tim je mee in het hoe en waarom van dit onderzoek.
Anne: ‘De kwaliteit van het oppervlaktewater in Nederland gaat achteruit, onder andere door klimaatverandering. Voor het drinkwater van de toekomst zoeken we naar nieuwe, duurzame manieren om de drinkwaterbronnen te versterken. Zo ontstond het idee: als we in het IJsselmeer nou eens extra waterbekkens aanleggen om onze watervoorraad te vergroten en met het opgegraven zand een landschap creëren? Dan kan dat landschap ons helpen water te zuiveren en versterken we meteen ook de natuur.’
Tim: ‘Er zijn al allerlei landschappen die een rol hebben in de zuivering van water. Bijvoorbeeld bij afvalwaterzuiveringen. Maar daar is die natuurlijke zuivering de laatste stap voordat het water weer in het oppervlaktewater wordt geloosd. PWN wil die zuiverende werking juist aan het begin van het drinkwaterproductieproces inzetten. Dat is nieuw en maakt dat we nog veel uit te zoeken hebben. Daarvoor is LIFE Watersource bedoeld.’
Anne: ‘Onderzoekers uit Wageningen hebben meegedacht over hoe zo’n landschap eruit kan zien. Daar kwamen verschillende ‘bouwblokken’ uit, zoals beekjes met een mosselzone en moerasplanten die stoffen uit het water filteren. Met LIFE Watersource testen we hoe dat in de praktijk werkt, en hoe die onderdelen elkaar kunnen versterken. Ook monitoren we de biodiversiteit: wat voor effecten zien we bij planten en dieren?’

Tim: ‘We meten bijvoorbeeld via monsters en sensoren de kwaliteit van het water waar het binnenkomt en uitstroomt. Daarbij kijken we naar stikstof, koolstof, zuurstof, algen, zuurgraad, temperatuur, virusdeeltjes, invloed van seizoenen, van alles. Toen de eerste aanlegfase van LIFE Watersource klaar was, zag ik binnen een maand al effecten. Zo was in één deelgebied het water al minder troebel. Ook bleek dat de wind meer invloed had op de waterstromen dan verwacht. Dat is een belangrijk inzicht voor het uiteindelijke ontwerp van de klimaatbuffer.’


Tim: ‘Allereerst ontwikkelen we iets nieuws. Daarbij kijken we breder dan naar drinkwater; we willen ook de natuur versterken. Drinkwater- en natuurdoelen staan in dit project gelijk aan elkaar. We creëren een natuurgebied waarvan we leren wat dit doet met de waterkwaliteit en de biodiversiteit. En dus niet andersom: dat we de waterzuivering centraal stellen en daar een landschap op inrichten. Dat maakt onze insteek echt uniek.’
Anne: ‘De hoeveelheid metingen die we doen is ook bijzonder. Net als de ‘digital twin’ die we bouwen: een digitale kopie van het landschap waarin we alle gegevens verzamelen en voor diverse gebruikers inzichtelijk maken. Want we willen niet alleen zelf leren van dit project, maar juist ook kennis delen. Daarvoor krijgen we ook subsidie van de EU, die ons helpt door onze rapportages voor alle leden toegankelijk te maken. Verder is de digital twin openbaar, en betrekken we onze omgeving bij het project. Via nieuwsbrieven en evenementen. En we kijken hoe we bewoners een actieve rol kunnen gaan geven, bijvoorbeeld als vrijwilliger.’


Tim de Groot - Onderzoeker Anne Swank - Beleidsadviseur