Om ons werk als natuurbeheerder goed te doen, moeten we weten hoe het met de natuur gaat. Daarom volgen we voortdurend planten, dieren en natuurlijke processen. Met deze informatie kunnen we beter beslissen wat nodig is in het beheer. We werken hiervoor ook samen met onderzoeksinstellingen, universiteiten en andere duinbeheerders.
In de duinen leven bijzondere planten en dieren die gevoelig zijn voor veranderingen in natuur en klimaat. Door onderzoek en tellingen volgen we hoe soorten zich ontwikkelen en welke maatregelen nodig zijn om de natuur gezond te houden.
De duinen zijn voortdurend in beweging door wind, zand en water. We onderzoeken hoe deze natuurlijke processen veranderen en wat dat betekent voor de natuur, paden en het beheer van het gebied.
Veel mensen bezoeken jaarlijks de duinen. Door bezoekersstromen te monitoren, krijgen we inzicht in het gebruik van het gebied en kunnen we natuur en recreatie beter in balans houden.
Met hulp van onderzoeksbureaus, vrijwilligers en satellietbeelden zijn we constant bezig de planten in onze gebieden in kaart te brengen. We willen weten hoe het met soorten gaat, hoe de verspreiding en samenstelling van soorten door het gebied is en over de jaren heen veranderd en hoe planten structuren zich ontwikkelen.
Elke zes jaar laten we door een deskundig bureau in kaart brengen welke en hoeveel bloeiende plantensoorten er in onze gebieden groeien. Ook maken we samen met de provincie kaarten van natuurgebieden (Natura 2000‑habitats). Hiervoor wordt elke twaalf jaar onderzocht welke soorten plantengroei (typologieën) waar voorkomen en in welke verhoudingen. Tussendoor meten we op vaste plekken hoe de plantengroei zich ontwikkelt en hoe structuren veranderen. Bij heel bijzondere plantensoorten doen we elk jaar extra metingen. Zo krijgen we een goed en breed beeld van de veranderingen in de planten in de duinen.
In onze gebieden leven veel verschillende dieren. Elk dier speelt een belangrijke rol in het duingebied. Om te weten hoe het met deze dieren gaat, volgen we ze op verschillende manieren.
Elk jaar tellen we langs vaste routes onder andere konijnen en herten, reptielen, amfibieën en insecten zoals vlinders, libellen, bijen en hommels.
Ook houden we onze grote grazers in de gaten, zoals wisenten, paarden en runderen. Een aantal van deze dieren heeft een zender gekregen. Zo zien we waar ze zich ophouden in het gebied.
Omdat er nog maar weinig konijnen zijn in het duin, zetten we konijnen uit andere gebieden uit. In een pilotonderzoek volgen we met zenders hoe deze konijnen zich verspreiden.
De duinen zijn belangrijk voor broedvogels. Vrijwilligers brengen elk jaar in vaste gebieden in kaart waar broedvogels zitten. Daarnaast laten we elke zes jaar een telling doen van de broedvogels in het hele gebied. In de winter tellen vrijwilligers vleermuizen en overwinterende insecten in bunkers.
Duinen zijn van nature dynamisch. Op sommige plekken ligt los zand dat door de wind kan verplaatsen. In de loop van de tijd zijn veel van deze open plekken dichtgegroeid met gras.
De laatste jaren zijn de duinen natter geworden door meer regen. Dit is een natuurlijk proces, dat mogelijk sterker wordt door klimaatverandering.
Om te volgen hoe deze gebieden zich ontwikkelen, doen we onderzoek en metingen. We meten hoe het zand zich verplaatst en hoe het zand over planten heen waait. We volgen waar het water staat, omdat dit invloed heeft op paden en op de natuur.
Op plekken waar de dynamiek verdwijnt, zorgen we weer voor open zand en meer beweging in de duinen. Waar het natter wordt, passen we het beheer of de ligging van paden aan en letten we extra op kwetsbare natuur.
Jaarlijks bezoeken steeds meer mensen de duinen om te wandelen, fietsen en van de natuur te genieten. We houden bij hoeveel mensen de duinen bezoeken en waar zij komen. Dit doen we met tellingen op parkeerplaatsen, in het duingebied en op fietspaden.
De duinen zijn nationaal en internationaal heel erg interessant. Daarom doen ook veel onderzoeksinstellingen en universiteiten onderzoeken bij ons. De ene keer verzamelen ze enkel een monster ergens van en een andere keer werken we samen om een heel onderzoeksproject naar bijvoorbeeld de effecten van begrazing op te zetten.
Als PWN doen wij landelijk mee in allerlei samenwerkingsverbanden om samen kennisvragen te beantwoorden met andere duinbeheerders of gezamenlijk nieuwe innovatieve meetmethodes te proberen.
Welke planten groeien waar in de duinen van PWN? Hoeveel soorten zijn er en wat verandert er in de tijd? Die kennis helpt ons beter te begrijpen hoe het met de natuur gaat en wat de duinen nodig hebben. Inger van den Bosch (Coördinator onderzoek en monitoring Natuur en Beleving) en Arnoud Schouten (Data Scientist) onderzoeken hoe we dit sneller en nauwkeuriger kunnen meten met satellietbeelden en AI.
Regenkleding, pannen, pizzadozen: PFAS wordt in van alles verwerkt. Via de fabrieken komen deze stoffen ook in de lucht, bodem en in wateren terecht. En omdat ze niet afbreken, hopen ze zich op in de natuur én ons lichaam. Een groeiend probleem. PWN doet daarom veel onderzoek naar PFAS in onze bronnen en duingebieden. Drinkwatertechnoloog Ruud van der Neut en projectmanager Martijn van Schaik zoeken mee naar oplossingen om PFAS uit het drinkwater én het milieu te weren.
Welke bomen, bloemen, struiken en grassen groeien op welke plekken in de duingebieden? Hoeveel hebben we ervan? En in welke samenstellingen groeien ze? Dat willen we graag weten. Want hoe meer typische en bijzondere duinsoorten, hoe sterker de duinen. En hoe meer we weten, hoe beter we de duinen kunnen beheren en versterken.
Het duinlandschap is voortdurend in ontwikkeling. Bezoekers helpen ons om de veranderingen in dit landschap te volgen. Door foto's te maken komen we meer te weten over de effecten van klimaatverandering, ons natuurbeheer en de grote grazers die in onze gebieden lopen.