Welke planten groeien waar in de duinen van PWN? Hoeveel soorten zijn er en wat verandert er in de tijd? Die kennis helpt ons beter te begrijpen hoe het met de natuur gaat en wat de duinen nodig hebben. Inger van den Bosch (Coördinator onderzoek en monitoring Natuur en Beleving) en Arnoud Schouten (Data Scientist) onderzoeken hoe we dit sneller en nauwkeuriger kunnen meten met satellietbeelden en AI.
Om goed te begrijpen wat de natuur nodig heeft, brengen we zoveel mogelijk begroeiing in kaart. Tot nu toe gebeurt dat vooral met veldwerk: eens per 12 jaar maken we een complete begroeiingskaart (kartering). En tussentijds doen we metingen op zo’n 300 willekeurige meetpunten per jaar.
Dat levert waardevolle informatie op, maar kost veel tijd en menskracht. Bovendien hebben we zo maar eens in de 6 jaar een enigszins volledig beeld van veranderingen in de begroeiing in een gebied. Tegen de tijd dat dit overzicht compleet is, zijn er vaak alweer nieuwe ontwikkelingen in het landschap.
Om begroeiing sneller en makkelijker in kaart te brengen, deden we eerder al een pilot met dronebeelden. En sinds het najaar van 2024 doen we ook mee aan de landelijke testperiode van Carto.
Carto is een slim programma dat satellietgegevens over de natuur snel omzet in overzichtelijke gebiedskaarten. Zo zien we in één oogopslag waar wat groeit en hoe dit in de loop van de tijd verandert.
Het programma combineert satellietbeelden met labels die we zelf aanmaken. Het systeem geeft aan wat er te zien is in het landschap en schat op basis van omgevingsinformatie in wat er groeit. Zo herkent de tool verschillende structuren, zoals water, zand, heide, kruiden, struiken, loofbos en naaldbos.
Daarnaast kunnen we Carto trainen met onze eigen kennis. Wat we het systeem ‘leren’, zien we weer terug in de kaarten.
Een algoritme voorspelt vervolgens op een schaal van 10 bij 10 meter nauwkeurig welke plantenstructuren in het gebied voorkomen.
Bovendien kijkt Carto terug tot 2017: met die gegevens kunnen we zien hoe de duinen zich de afgelopen jaren hebben ontwikkeld. Zo helpt AI ons om de natuur nog beter te volgen en te beheren.
Inger van den Bosch - Coördinator onderzoek en monitoring Natuur en Beleving Arnoud Schouten - Data Scientist
Welke bomen, bloemen, struiken en grassen groeien op welke plekken in de duingebieden? Hoeveel hebben we ervan? En in welke samenstellingen groeien ze? Dat willen we graag weten. Want hoe meer typische en bijzondere duinsoorten, hoe sterker de duinen. En hoe meer we weten, hoe beter we de duinen kunnen beheren en versterken.
In Noord-Holland wonen en werken steeds meer mensen. Daardoor is er steeds meer drinkwater nodig. Vooral in hete, droge zomers zijn er sterke pieken in het drinkwatergebruik. We moeten altijd betrouwbaar drinkwater kunnen leveren, ook tijdens langdurige droogte of bijvoorbeeld uitval van een grote transportleiding. Daarom onderzoeken we verschillende aanpassingen aan ons bestaande systeem. We verkennen nieuwe oplossingen, zoals het opslaan van drinkwater onder de grond.
Het IJsselmeer is onze belangrijkste bron. Om van IJsselmeerwater drinkwater te maken, halen we er ongewenste stoffen uit. Denk aan bacteriën, medicijnresten, pesticiden en PFAS. Daarbij ontstaat altijd een reststroom: een mengsel van reststoffen en schoon water. Deze reststromen lozen we nu nog in het oppervlaktewater. We brengen daarmee terug wat we eerder hebben verwijderd. Dat mag van de wet en we voldoen aan alle regels. Maar: als duurzaam en maatschappelijk bedrijf willen we het graag anders aanpakken. Daarom onderzoeken we hoe we meer schoon water kunnen behouden en zo min mogelijk reststoffen hoeven te lozen. Technologen Esmee Joosten en Almo Abusultan leggen uit hoe we dat doen.
Elk jaar krijgt PWN enkele honderden meldingen over bruin drinkwater. Vaak is dit tijdelijk en komt het door werkzaamheden aan leidingen in de buurt. Maar een deel is lastiger te verklaren. De leidingen in de straat doorspoelen kan helpen, maar op sommige plaatsen komen de klachten terug. Dankzij uitgebreid onderzoek heeft PWN de oorzaak nu in beeld. Er zijn verschillende oplossingen ontwikkeld. Maar wat werkt nou het beste? Matthijs Rietveld (PWN) en Emmanuelle Prest van onderzoekspartner PWNT zoeken dit samen uit in een groot project.
PWN zuivert vooral water uit het IJsselmeer tot drinkwater. Dat doen we onder andere op onze locatie in Andijk. In dat gebied zien we de kwaliteit van het gezuiverde water soms afnemen, als het langere tijd in de leidingen zit. Het gevolg: bacteriegroei en bruin water. Om dat te voorkomen, doen we onderzoek naar de oorzaken en oplossingen. Matthijs Rietveld (beleidsadviseur Drinkwater) en Pieter Roskam (projectmanager installaties) vertellen wat daarbij komt kijken.
We willen ons werk steeds beter en slimmer doen. Onderzoek en vernieuwing zijn hierbij belangrijk. Ons onderzoek helpt ons om nieuwe processen, producten of technieken te ontwikkelen. Maar vernieuwing zorgt ook voor nieuwe onderzoeksvragen. Beide gaan binnen PWN hand in hand. Zo zorgen we voor belangrijke oplossingen voor nu en morgen.